oestrogeen

Vandaag zijn mijn collega's W en W naar de begrafenis van hun oud-collega T. T is op tachtigjarige leeftijd, na een schijnbaar zorgeloos leven en een zeer kort ziekbed overleden. Ik heb T wel eens ontmoet: veel charisma en een jeugdig uiterlijk. Het woord rekel schiet me te binnen. Er gingen n.a.v. zijn dood mooie verhalen over T de ronde: T en de vrouwen, T en de studenten, T en de drank, T en het gezag.

W, W en nog een paar andere oudere docenten die T nog meegemaakt hadden stonden in zwarte regenjassen en met zwarte paraplu's bij de lift te wachten, op weg naar de uitvaart. Daar staan ze, een generatie ingenieurs die binnenkort afzwaait. Mannen zijn het, maar ook zij hebben iets rekel-achtigs.

Het schijnt dat door toenemend medicijngebruik het oestrogeengehalte van het drinkwater toeneemt. Daardoor gebeurt er iets met de mannelijkheid van de vissen in het water, maar ook met de viriliteit van de mensenmannen. Ik geloof dat de nieuwe generatie ingenieurs, die nog helemaal niet staat te trappelen om het roer over te nemen, anders is. Minder rekel-achtig.

algen

Dat het niet nodig is dat koeien de hele dag door methaan-scheten laten, dat weet ik al een tijdje. Ik kan het op hun site zo snel niet vinden, maar het ijs van Ben&Jerry's schijnt gemaakt te zijn van romige melk van koeien die geen scheten laten. Dat komt, doordat die koeien iets prettiger voedsel krijgen. Het nare van mestvergisting is, dat de koeien niet alleen uitgemolken worden, maar ook nog met slecht voedsel worden mishandeld om de scheetproductie op te voeren.

Mijn schoonvader haalt sinds kort herhaaldelijk goede herinneringen op aan de tijd toen hij visjes ving in het heldere water van de Valentijnkade, hier in Amsterdam. De Valentijnkade is niet meer helder, maar bruin en troebel. Misschien zou ik niet naar Italië op vakantie hoeven, als ik gewoon in Amsterdam in de Valentijnkade kon zwemmen. De troebel van het Nederlandse oppervlaktewater (ik bedoel niet de grote rivieren!) komt door de algen. Vroeger waren blijkbaar er niet zoveel algen, omdat vroeger het water niet zo voedzaam was. Algen vinden kunstmest ook lekker.

Als ik algen zoekt op internet, vind ik biodiesel. Zoals ik het Friese stamboekvee niet als een nuttige scheetfabriek wil zien, zo wil ik ons Nederlandse oppervlaktewater niet niet afstaan aan de biodiesellobby. Biobrandstof deugt niet!

omgeving

Om mijn zoon (een sterrenkind) aan de prikkelrijke wereld te laten wennen hebben we een jaar op het Groningse platteland gewoond. De prikkels van het platteland lijken lieflijker dan die van de grote stad. Hoewel er niets lieflijks is aan snijdende wind uit het noord-oosten of aan met beide voeten vastzitten in de zuigende klei ( ... help! help! ... ) .

Het dorp waar we vlakbij woonden was behoorlijk levendig. Ik heb wel eens iemand van ongeveer twintig op het station horen mopperen dat er niks te beleven was, maar dat ging toen over een buurdorp; ik vond het gemopper niet alarmerend. In het dorp in Italië of een andere in Moldavië is allicht een stuk minder te beleven. Waar ik ook was in Baflo en Rasquert vond ik de levendige kleinschaligheid en de schoonheid zichtbaar.

Ik ben benieuwd of de mate waarin mensen weerbaar, zorgzaam en liefdevol zijn aantoonbaar groter is als in hun leef- en werkomgeving veel levendigheid, schoonheid en kleinschaligheid is. Als contrast een afbeelding van het gebouw waar ik werk.

prostitutie

Het ziet ernaar uit dat ik het boek over slavernij gewoon ga uitlezen, want ik ben het dode punt van één derde al gepasseerd en ik draag het nog steeds alsmaar bij me, als ik me verplaats door het huis. Ik ben nu echt aangeland bij de hoofdstukken over de slavernij in Europa. Over hoe bijvoorbeeld alle pubermeisjes van Roemenië en Moldavië serieus gevaar lopen om door professionele loverbendes ontvoerd te worden naar bijvoorbeeld Amsterdam om daar (hier dus) verkocht te worden aan pooiers op openbare veilingen. Moldavië heeft eigenlijk geen ander exportproduct dan haar dochters.

Met de jongens van het zau-peleton van de 12GNK ondersteunden we - destijds - gedurende drie weken een officiersoefening de buurt van Seedorf. Wat me van elke militaire oefening waaraan ik heb deelgenomen is bijgebleven, is dat ik er niets van begreep en dat me dat ook niet kon schelen. In het weekend van die oefening bleken we opeens met z'n allen op de Reeperbahn in Hamburg te lopen. Hoe dat kwam, dat weet ik niet meer, maar omdat we er met z'n allen waren (wij waren een zeer verdraagzame en ruimdenkende groep jongens van zeer gemengde komaf) vermoed ik dat dit uitstapje door enkele van onze hogergeplaatste vertegenwoordigers van de Nederlandse staat voor ons georganiseerd was. Onze gemeenschappelijke conclusie over de Reeperbahn was: vervelend, en iets voor grote mensen. Jongens waren we, maar aardige jongens.

De abolitionisten (de mensen die zich actief inzetten tegen slavernij) zijn vaak ook bestrijders van het homohuwelijk en van abortus. De abolitionisten vinden dat prostitutie altijd slavernij is. Altijd? Altijd. Dit is een tamelijk on-Hollands standpunt. Het heeft me eerlijk ook altijd verbaasd dat er geen mbo- of hbo-opleiding bestaat voor het verder wel legale en mogelijkerwijs lucratieve en conjunctuurzekere beroep van hoer. Waarschijnlijk hebben de abolitionisten gelijk.

3 opdrachten (100LC)

1. De waterloze wc (industrieel ontwerpen)
Bijna alle wc's in Nederland hebben een stortbak en zijn aangesloten op het riool. Kostbaar drinkwater wordt gebruikt om nutriëntrijke ontlasting uit te spoelen tot viezigheid die, tegen een hoge prijs, weer moet worden schoongemaakt. Er bestaan ook droge wc's: de ontlasing wordt dan (reukloos!) bewaard; als de wc geleegd wordt kan de inhoud omgezet worden in rijke mest voor de tuin of voor de landbouw. Veel mensen vinden, om allerlei redenen, de droge wc's die nu op de markt zijn vies. Daarnaast is er nog geen handige infrastructuur voor het hergebruiken van menselijke mest.
Opdracht: ontwerp een waterloze wc met het bijhorende infrastuctuur voor hergebruik. De waterloze wc moet minstens zo hygiënisch aanvoelen als bestaande water wc's. Het helpt als de waterloze wc uiteindelijk aantrekkelijker wordt dan een water wc.

2. Huiskleding (modeacademie)
Veel mensen brengen een groot deel van de dag zittend door, binnen, vaak werkend met een computer. Waarschijnlijk is er een ideale omgevingstemperatuur voor dit soort werk en veel kantoren worden keurig op die temperatuur gestookt. Dat kan niet verhelpen dat mensen tijdens dit werk wel eens koude voeten, koude handen, koude oren of een koude neus krijgen. Het zou wel eens kunnen dat als deze extremiteiten goed warm gehouden worden, de verwarming minder hoeft te stoken.
Opdracht: ontwerp kantoorkleding of -assecoires voor als het binnen kouder is dan gebruikelijk.

3. De elektriciteitsloze ijskast (werktuigbouwkunde)
Met een warmtepomp wordt door te pompen koelere lucht gesplitst in een warm en een koud deel. Wellicht kan dat tot zeer hoge temperaturen, bijvoorbeeld zo'n hoge temperatuur, dat een Stirlingmotor gaat bewegen. Die Stirlingmotor zou de pomp kunnen aandrijven. Dit lijkt een pertetuum mobile, maar dat is het niet: de energiebron is warmte.
Opdracht: ontwerp een koelkast, die gebaseerd is op dit principe.

slavernij

Kevin Bales, een slavenwetenschapper, beweert dus dat er op dit moment 27 miljoen mensen op de wereld slaaf zijn. Hier vlakbij, in Amsterdam schijnen er ook een hoop te zijn. Die werken in de prostitutie. Niemand schijnt het prettig te vinden om het woord slaaf te gebruiken, daarom bestaan er allerlei eufemismen voor: trafficking, mensenhandel, moderne vorm van slavernij, het sociale systeem, het beletsel, de bijzondere instelling. Volgens Bales is iemand slaaf, als hij of zij gedwongen wordt tot arbeid, door bedrog of bedreigingen, zonder betaling - hooguit maaltijden en onderdak.

Ik lees het boek over slavernij en wat ik lees laat me opvallend koud. Ik ben wel nieuwsgierig en ik wil best hoe ik zonder het te weten eraan bijdraag dat slavernij bestaat en blijft bestaan, want dáár ben ik nog niet achter. Ik weet nu wel hoe ik een Haïtiaanse slaaf kan kopen en ik weet ook hoe in Soedan slaven gevangen en verhandeld worden. Ik heb het gevoel dat dit soort slavernij samenhangt met globalisering. Er is één boek - American Psycho - dat ik zo walgelijk vond, dat ik niet meer verder kon lezen. Dat heb ik, ondanks de beschreven wreedheden, bij dit boek over slavernij niet. Soedan en Haïti zijn te ver weg voor mij om het vreselijke leed ook te kunnen invoelen.

Bij de stichting 100LC wil ik (jonge) mensen - zonder betaling, maar wel maaltijden en onderdak - laten werken, met de vage belofte dat ze na vier jaar een passend diploma krijgen. Zo dichtbij is slavernij dus!

lood

Vandaag was ik op stagebezoek bij een bedrijf dat electronics in zijn naam heeft. De specialisatie van het bedrijf is om kleine voorwerpen te produceren van metaallegeringen met een zeer laag smeltpunt. In veel van die legeringen zit lood. En lood is niet populair, omdat lood giftig is. Lood is een soort van verboden, hoewel het bedrijf met electronics in de naam nog kilo's of honderden kilo's lood per jaar verwerkt.

De producten die het bedrijf met electronics in de naam produceert zijn halffabrikaten en bovendien zijn ze dermate klein dat niet verhinderd kan worden dat het lood na afdanking in het milieu terecht komt. Ik moest denken aan cradle to cradle. Stel nou, dat het bedrijf met electronics in de naam het voor elkaar krijgt om al het lood uit de kleine voorwerpen na het afdanken terug te winnen en weer in te voeren in als grondstof voor nieuwe kleine voorwerpen, ... zou het giftige lood dan weer populair kunnen worden? Lood is ideaal materiaal namelijk. Zeker voor de kleine voorwerpen die het bedrijf met electronics in de naam graag produceert.

Op weg naar school reed ik langs een boekwinkel waar ik het boek Mensenhandel op klaarlichte dag kocht, van E Benjamin Skinner. Skinner vertelt in het boek hoe het enkele van de 27 miljoen mensen vergaat, die op dit moment mondiaal gevangen zitten in slavernij. Ik vermoed dat een deel van hun ook werkt in mijnen; in loodmijnen, maar ook in bismut- of iridiummijnen. Bismut en iridium zijn matige of op z'n hoogst aardige loodvervangers. Misschien is cradle to cradle ook effectief tegen slavernij?